"ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ" - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΟΥΔΟΥΜΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

H Χερσόνησος του Αίμου, η οποία είναι σήμερα περισσότερο αναγνωρίσιμη με το όνομα Βαλκάνια, κατέχει μια παγκοσμίως ζηλευτή γεωστρατηγική θέση και σε συνδυασμό, αφενός με το συγκλονιστικό ιστορικό φορτίο που έχει συσσωρευθεί σε ολόκληρη την έκτασή της, αφετέρου με τις ιστορικές μνήμες που κυρίως επιβαρύνουν τους πληθυσμούς του σημερινού μωσαϊκού των ανήσυχων εθνικών κρατών, συνιστά μια σπάνια ιδιαιτερότητα στα πλαίσια των δρώμενων της παγκόσμιας πολιτικής και των διεθνών σχέσεων.

Είναι προφανές, ότι η Iστορία έχει στιγματίσει τη βαλκανική γειτονιά μας ως μόνιμο πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων πολλαπλών επιπέδων. Οι ποικίλες αντιπαραθέσεις συμφερόντων στα Βαλκάνια υπήρξαν πάντα σύνθετες και πολύπλοκες, εφόσον πρόκειται για έναν στρατηγικής σημασίας χώρο, ο οποίος βρίσκεται υπό την επήρεια τριών Ηπείρων.

Τους πιο πρόσφατους αιώνες ήταν η εγγύτητα στα πετρέλαιά της αποκληθείσας «Εγγύς Ανατολή», που έδωσε μεγαλύτερη αξία στα Βαλκάνια αναβαθμίζοντας και τον ρόλο των Στενών.

Αυτό που δείχνει, ότι θα συνδέσει το σήμερα με το αύριο στην Ανατολική Μεσόγειο και που δεν προβλέπεται να αφήσει ανεπηρέαστα τα Βαλκάνια, είναι ο ενεργειακός πλούτος της περιοχής και τα συστήματα μεταφοράς του στη διψασμένη, φτωχή σε ενεργειακές πρώτες ύλες, Ευρώπη.

Τα Βαλκάνια καλούνται να παίξουν τον επικίνδυνο ρόλο του συνδετικού κρίκου σε ένα περιβάλλον εξόχως ανταγωνιστικό, όπου οι ισορροπίες αναμένεται να ανατρέπονται συχνά και μερικές φορές ίσως βίαια.

Εκτιμάται, ότι τα Βαλκάνια δεν διαθέτουν σήμερα τις αναγκαίες γεωπολιτικές και γεωοικονομικές δυνατότητες για να ανταπεξέλθουν στην ορατή πρόκληση αλώβητα. Κλονισμένα δημογραφικά και με σαθρές κοινωνικές βάσεις από το δίδυμο σαράκι της διαφθοράς και της εγκληματικότητας προβλέπεται, ότι οι προσπάθειές τους να ισορροπούν χωρίς απώλειες δεν θα είναι πάντα επιτυχείς δεδομένων των συνεχών ενδοβαλκανικών τριβών, οι οποίες με κατάλληλους χειρισμούς τρίτων μπορούν, όπως και στο παρελθόν, να εξελιχθούν σε επικίνδυνες διενέξεις και σε κάποιες περιπτώσεις σε αιματηρές συγκρούσεις.

Καταβάλλεται προσπάθεια να διευκολυνθεί ο ακροατής να σχηματίσει μια, κατά το δυνατόν, λεπτομερή εικόνα των δυνατοτήτων και των αδυναμιών των Βαλκανίων, όπως αυτά εμφανίζονται στον σημερινό πολιτικό χάρτη της ευρύτερης περιοχής στο πλαίσιο των ανταγωνιστικών κινήσεων των στρατηγικών παικτών, οι οποίοι μπορούν να έχουν καθοριστικό λόγο στις βαλκανικές εξελίξεις.

 Όπως συχνά έχει επισημανθεί πρόσφατα από διεθνείς γεωπολιτικούς αναλυτές, τα Βαλκάνια αποτελούν ένα μη ολοκληρωμένο έργο (unfinished project) και οι πλέον ασταθείς περιοχές του εντοπίζονται στο κεντρικό και νότιο τμήμα της πρώην Γιουγκοσλαβίας  και στην Υπερδνειστερία.

Γεώργιος Ευαγγ. Δουδούμης

Αθήνα, Μάιος 2018