Εισήγηση μιας τρίπτυχης μεθοδολογίας για την ανάλυση νομικών συστημάτων υπό συνθήκες εξέλιξης και αλλαγής

Εισήγηση μιας τρίπτυχης μεθοδολογίας για την ανάλυση νομικών συστημάτων υπό συνθήκες εξέλιξης και αλλαγής

Του Κωστή Δεμερτζή
δικηγόρου, δρος Νομικής

Περίληψη

Στο πλαίσιο της μεθοδολογίας που εισάγεται, το νομικό σύστημα υποβάλλεται σε τρεις «αναλύσεις», σαφώς διακεκριμένες μεταξύ τους.

(α) Η «Παραδειγματική ανάλυση» αναλύει το νομικό σύστημα από την άποψη της συμπεριφοράς του. Σε ποια ερωτήματα, σε ποια αιτήματα, απαντά, σε ποια όχι, ποιες απαντήσεις επεξεργάζεται, σε ποια απαντά με τρόπο που δημιουργούν περαιτέρω προβλήματα.

Η «Παραδειγματική» ανάλυση είναι ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ και ΕΞΗΓΗΤΙΚΗ.

Εισηγείται ένα αναλυτικό πρωτόκολλο, δηλαδή μια σειρά ερωτημάτων τα οποία τεθούν στο σύστημα, προκειμένου να ληφθούν απαντήσεις, οι οποίες θα αποτελέσουν αντικείμενο της ανάλυσης στη συνέχεια.

Στο πλαίσιο ενός συστήματος σε εξέλιξη, είναι η Παραδειγματική ανάλυση που θα δείξει, προκαταρκτικά, εάν έχουμε ένα και το αυτό (νομικό) Παράδειγμα υπό επεξεργασία, ή έχει μεσολαβήσει μια «αλλαγή Παραδείγματος» (κατά την έννοια του Τόμας Κουν), και έχουμε δύο διαφορετικά Παραδείγματα, οπότε το καθένα θα υποβάλλεται στην δική του ανάλυση.

(β) Η «δογματική ανάλυση» αναλύει το νομικό σύστημα λαμβάνοντας ως αφετηρία την «δογματική» του. «Δογματική» είναι η ενσωματωμένη λειτουργία με βάση την οποία το νομικό σύστημα «αντιλαμβάνεται» και επεξεργάζεται τις προτάσεις του και, ταυτόχρονα, συγκροτεί τα στοιχεία του σε σύστημα, ορίζει τον εαυτό του σε σχέση με τα άλλα συστήματα και αυτό-αναφέρεται.

Η «δογματική» ανάλυση είναι ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ – και ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ.

Εισηγείται κι αυτή ένα αναλυτικό πρωτόκολλο, ερωτήματα που αφορούν στις «προ-δογματικές» φιλοσοφικές αφετηρίες του νομικού συστήματος-ως-δόγματος και, εν συνεχεία, τον τρόπο κατά τον οποίο το δόγμα «παράγει», από αυτές, τις προτάσεις που το συγκροτούν και τις πρακτικές του συνέπειες.

Διατυπώνεται ένα αίτημα «αντιστοιχίας δόγματος-Παραδείγματος», δηλαδή ότι ένα συγκεκριμένο νομικό δόγμα αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο νομικό Παράδειγμα και αντιστρόφως.

(γ) Η «διοικητική ανάλυση» εισάγει την έννοια της «διοίκησης», ως «διοίκησης πράγματος», δηλαδή ως λειτουργία δημιουργίας αποτελέσματος.

Εξετάζει τον τρόπο που το νομικό σύστημα αποτελεί μέρος μιας «διοίκησης υπό ευρεία έννοια», τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο, ως σύστημα, αποτελεί «διοίκηση», και τον τρόπο που ενσωματώνει «διοικητικές λειτουργίες».

Στο βαθμό που η λειτουργία μιας διοίκησης είναι η «ρύθμιση μιας πραγματικότητας», η «διοικητική ανάλυση» είναι ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ.

Οι τρεις αυτές αναλύσεις αναπτύσσονται ως «αυτόνομα» όλα, δηλαδή καταρχάς ανεξάρτητα η μία από την άλλη, και στη συνέχεια συσχετίζονται μεταξύ τους.

Θίγονται, έτσι, ζητήματα όπως το κατά πόσο διαφορετικές νομικές δογματικές οδηγούν το νομικό σύστημα σε διαφορετικά συμπεριφορικά Παραδείγματα, ή κατά πόσον ένα και το αυτό νομικό δόγμα μπορεί να στηρίξει περισσότερα διοικητικά δόγματα.

Παραδείγματα δυνητικής εφαρμογής της μεθόδου δίδονται από διάφορες περιοχές του δικαίου (οικογενειακό, συνταγματικό, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολεοδομικό κ.τ.λ.), καθώς και από άλλες περιοχές της ανθρώπινης δράσης.

Κωστής Δεμερτζής